Onderneemster aan het woord --> Jolien Arijs: “De vraag of je toch niet meer had kunnen doen om het bedrijf te redden, blijft lang nazinderen”

Onderneemster aan het woord --> Jolien Arijs: “De vraag of je toch niet meer had kunnen doen om het bedrijf te redden, blijft lang nazinderen”

In juni 2020 valt in de Rechtbank van Koophandel van Turnhout een aanvraag tot faillissement binnen. Eén van de vele streepjes in de statistieken. Het is Jolien Arijs, de CEO van visgroothandel Arijs die uiteindelijk de handdoek in de ring gooit, na een overlevingsstrijd die startte voor corona maar noodgedwongen gestaakt werd na de eerste lockdown. “Over een faling praat je niet. Pas na een viertal maanden ben ik hulp gaan zoeken omdat het mij teveel werd om dit allemaal alleen te dragen.”

Twee zaken kenmerken elke ondernemer. Je blijft een ondernemer, no matter what, en je hart gaat uit naar andere ondernemers. Jolien Arijs ziet na het recente faillissement weer perspectief, maar eerst wil ze tijd nemen om diep geslagen wonden te laten helen én zelf een klankbord te zijn voor falende ondernemers. Want aan de emotionele rollercoaster die de aanloop, de aanvraag en de nasleep van een faling met zich meebrengen wordt, geen aandacht geschonken. En daar wil zij wat aan veranderen.

In 2013 maakte je een opmerkelijke maar vooral onverwachte carrièreswitch waarvan je de impact niet had kunnen voorspellen?

“Dat klopt. Ik stapte in 2013 totaal onvoorzien het ondernemersbestaan in, recht vanuit het ziekenhuis. Twee dagen na mijn bevalling van een dochtertje maakte mijn vader een zware val met zijn fiets waardoor een deel van zijn onderlichaam volledig verlamd geraakte. ‘Kom je me helpen’, was zijn expliciete vraag. Met ‘helpen’ bedoelde hij mee instappen in het familiebedrijf, een groothandel in schaal- en schelpdieren die hij 20 jaar eerder uit de grond had gestampt. Dus liet ik mijn job bij een wereldwijde hotelketen schieten. ”

“Vrijdag beviel ik, zondag maakte mijn vader die ongelukkige val en maandagochtend stapte ik de familiezaak binnen nadat ik, in onderling overleg, mijn opzeg had gegeven bij Conrad waar ik toen werkte als Executive Guest Relations. Van inwerken was geen sprake, ik gaf me meteen ten volle. Er stonden verbouwingen in de steigers om naast de groothandel ook een cash & carry te beginnen. Na de terugkeer van mijn vader werkten we die verbouwingen af, inclusief de nodige aanpassingen voor hem omdat hij nog niet volledig mobiel was.”

Hoe verliep de samenwerking vader/dochter? Generatieverschillen durven daar nogal eens in de weg zitten.

“Het verschil kon niet groter zijn. Mijn vader is een selfmade entrepreneur. Hij startte van niets. Zijn bedrijf was een derde kind. ‘Ik heb twee dochters en een bedrijf’, vertelde hij overal. Ik kwam uit een hypergestructureerde corporate wereld waar gewerkt wordt volgens processen en systemen. Om te kunnen samenwerken, hebben we een evenwicht moeten zoeken in hoe hij en ik het zagen. Dat lukte relatief snel ondanks de communicatie-issues waar we geregeld mee worstelden. Toen mijn vader zag dat de opvolging verzekerd was, liet hij geleidelijk de dingen los en werd ik de kapitein op het schip.”

Wat of waar liep het fout om het met een verkeerd woord uit te drukken?

“In 2018 kwamen we in cashproblemen die we meesleepten naar 2019. Met een klantenportefeuille die voor 93% uit restaurateurs bestond was de eerste sluiting van alle horeca omwille van de coronacrisis de druppel teveel. We hadden een enorme voorraad verse producten, met een houdbaarheid van drie dagen, die we nergens meer kwijt konden.”

Mijn vader hakte de knoop maar niet door. Dus stapte ik alleen naar de ondernemingsrechtbank om de boeken neer te leggen. Een verschrikkelijk moment was dat...

Aanvankelijk waren we hoopvol. We dachten in termen van enkele weken en het maken van een heropstart van zodra de maatregelen zouden versoepelen. Toen dat niet het geval bleek, daagde het besef dat een heropening en vooral financiering van een nieuwe voorraad niet langer haalbaar was. Mijn vader hakte de knoop maar niet door. Dus stapte ik alleen naar de ondernemingsrechtbank om de boeken neer te leggen. Een verschrikkelijk moment was dat...”

Je leest soms dat de boeken neerleggen als een soort bevrijding aanvoelt voor een ondernemer. Als in “het is eindelijk voorbij”. Hoe voelde dat voor jou?

Vanaf het moment dat je een faillissement aanvraagt, gaat het heel snel. Op vrijdag stapte ik naar de rechtbank, op dinsdag om 13 uur viel de uitspraak en een uur later gaven we onze sleutels af aan de curator. Het moratorium op elke vorm van communicatie tussen de aanvraag en de uitspraak zorgde ervoor dat ons personeel het faillissement eerder vernam via de lokale media in plaats van via ons. Want media wordt bij de uitspraak niet geweerd. Dat was een heel heftig moment. Net na de uitspraak stond mijn telefoon roodgloeiend. Iedereen wil je spreken: werknemers, familie, vrienden, de media, de curator, de boekhouder,…”

“Zeker in vergelijking met de hotelketen waar ik destijds werkte, sta je in een familiebedrijf heel dicht bij je medewerkers. Sommigen vonden opnieuw werk maar anderen hebben het nog steeds moeilijk. Er zitten schoolverlaters tussen die er van in het begin bij waren. Je blijft je als voormalig zaakvoerder gewoon verantwoordelijk voelen. Sommigen nemen je ook heel kwalijk wat er is gebeurd en hoe het allemaal is verlopen.”

De stap van het zelf kunnen beslissen naar niets meer te zeggen hebben, is heel moeilijk. Het gaat ook zo snel dat je de tijd niet hebt om te wennen aan het idee

“De curator vond een overnemer die zorgde voor een doorstart. Ik deed samen met hen de heropening, maar dat bleek emotioneel een brug te ver. De stap van het zelf kunnen beslissen naar niets meer te zeggen hebben, is heel moeilijk. Het gaat ook zo snel dat je de tijd niet hebt om te wennen aan het idee. Je moet je bedrijf en alles errond loslaten van het ene op het andere moment terwijl je de afhandeling van het faillissement nog maanden meesleept. Het blijft allemaal sluimeren in je hoofd.”

Hoe ging je om met het verlies van je familiebedrijf? Waar kon je zelf terecht met je vragen, je angsten, je twijfels,…?

Eerst en vooral word je na de uitspraak geleefd. Je krijgt geen begeleiding tenzij je die zelf gaat zoeken. Maar de schaamte staat dit in de weg. Over een faling praat je niet. Pas na een viertal maanden ben ik hulp gaan zoeken omdat het teveel werd om het allemaal alleen te dragen.”

Je gaat in shock, het staat niet ver af van een traumatische ervaring. Je verliest als kind het levenswerk van je ouders. Het is een rouwproces waar je als ondernemer door moet. Ik ben gaan opzoeken op internet hoe je daarmee om moet gaan, maar kwam van een kale reis thuis. We zijn zo gewend om successen te delen maar het is realistischer om ook de andere en moeilijker kant van het ondernemen te belichten. Er is heel veel waarmee je je kan omringen als het goed gaat. Maar hoe doe je dat als dat niet het geval is.”

“Bij rouwen helpt het om te praten maar door de schaamte die rond faillissementen hangt doe of durf je dat niet. Dat heel wat mensen je mijden, je anders bekijken, je dingen kwalijk nemen helpt niet. Ik was enorm ontroerd toen ik een bericht kreeg van een dame die ik niet kende, op de dag van de uitspraak. Ze was zelf door een faling gegaan en begreep volkomen wat me te wachten stond. Dit zette me ertoe aan om telkens ik lees of hoor over een faling van een bedrijf dat ik ken of waarvan ik de ondernemers ken, een blijk van steun en begrip te sturen.”

Voelde je je schuldig?

De vraag of je het bedrijf toch niet had kunnen redden, of je toch niet nog meer had kunnen doen, blijft lang nazinderen. Gelukkig zijn er ook momenten waarop je beseft dat je alles gedaan hebt wat je kon. Maar je blijft in dubio. Het geloof in jezelf krijgt een flinke deuk, net omdat er niet over gepraat wordt. Achter de lange lijst met faillissementen die je dagelijks leest in de Made In-nieuwsbrieven, zit telkens een verhaal dat de lezer niet kent. Daarom schreef ik onlangs een artikel dat ik postte op LinkedIn en waar heel wat reactie op kwam.”

Welke boodschap heb jij voor ondernemers die voor een faillissement staan?

“Mijn belangrijkste boodschap is om vooral niet te wachten tot het te laat is, tot je zelf alles verliest. Sluit af zolang het faillissement binnen je bedrijf blijft. Zoek daarnaast een klankbord en dat is voor alle duidelijkheid niet je boekhouder of een advocaat. Het gaat om psychologische ondersteuning of een bevriende ondernemer die begrijpt wat je doormaakt.”

“Een faillissement is niet naar de rechtbank stappen en klaar is kees. Mocht ik geweten hebben wat er allemaal zou volgen na de uitspraak, dat zou een enorm verschil hebben gemaakt. Mocht er iemand geweest zijn die je vertelt wat er allemaal staat te gebeuren, wat je rechten en plichten zijn zodat je je erop kan voorbereiden. Je wordt van hier naar daar gesleurd zonder vat te hebben op wat er gebeurt.”

Hoe kijk je naar de toekomst?

“Ik gun mezelf eerst en vooral een rustpauze, de tijd om te bekomen. Niet dat ik in een hoekje zit te niksen. Ik ben momenteel bezig als ondernemersbegeleider bij Unizo, geef les in b2b-middens en fungeer als klankbord voor groeibedrijven en bedrijven in familiale overdrachten. Maar zolang de nasleep van het faillissement niet achter de rug is, kan je dat hoofdstuk niet volledig afsluiten. Het heeft ook impact op elke beslissing die je neemt.”

De ondernemer in mij is voor alle duidelijkheid niet weg. Ik ben 34 en heb nog heel wat jaren voor de boeg. Ik heb een vechters- en overleversspirit. Ik kom hier wel uit. Ik wil vooral dat niemand anders dit meemaakt, wat uiteraard niet realistisch is. Maar ik kan er wel toe bijdragen dat de manier waarop ik het ganse gebeuren heb moeten beleven anderen niet te beurt valt. Daar wil ik wel een rol in spelen, door als klankbord aanwezig en aanspreekbaar te zijn. Ik wil ondernemers wiens bedrijf niet te redden valt het gevoel geven dat ze niet alleen zijn, dat ze er niet alleen voor staan want het is een heel eenzaam proces waar je doormoet. Er moet echt iets veranderen om te vermijden dat wie failliet gaat dat uit schaamte wegmoffelt onderaan in de kast.”

Naar wie kijk je op?

“Een ondernemer uit mijn netwerk. Die man is in de 70 en net nog een nieuw bedrijf begonnen terwijl hij al zoveel heeft meegemaakt. Wat hij doet en zegt werkt inspirerend. Dat hij in alle drukte tijd maakt om te polsen hoe het met me gaat, doet me wat.”

Ga je akkoord met de visie van Amerikaanse investeerders op ondernemers, dat je maar geloofwaardig bent als je liefst een paar keer failliet bent gegaan?

“Een echte ondernemer is iemand die onderneemt, los van of het feit of je successen boekt of het niet haalt. Ondernemers bijna stimuleren om te falen gaat me iets te ver. Waar ik wel achter sta, is het bespreekbaar maken van falingen. Maar je hoeft zeker niet te falen om te ondernemen.”

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief
Connecteer met 29.119 abonnees
Bloovi Magazine

Bloovi brengt 2x per jaar een eigen print magazine uit. Met inspirerende verhalen van spraakmakende ondernemers.

>> vraag hier je gratis exemplaar aan

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief