Er gaat geen week voorbij zonder dat ik geconfronteerd word met de negatieve perceptie die rond consultancy zweeft. Ik run een management consulting bureau en spendeer heel wat tijd met mensen die ondersteuning overwegen of ingeschakeld hebben. Het valt me telkens op hoeveel frustraties en bezorgdheden er worden uitgesproken. Een consultant in huis halen, is duidelijk een gevaarlijke beproeving.

Never waste a good crisis. Ik geloof daar heilig in. En we krijgen momenteel maatschappelijk wel onze portie crisis voorgeschoteld. Zo was er een pandemie, loopt het ook politiek niet echt geolied, kreunt onze gezondheidszorg en worden er ook economisch behoorlijk wat heilige huisjes in vraag gesteld (en nee, ik bedoel hier niet e-commerce…). Daar bovenop is er nog de toenemende schaarste op de arbeidsmarkt. Veel factoren die allemaal samen zorgen dat er stevig aan maatschappelijke fundamenten gerammeld wordt. Men zou het crisis kunnen noemen. OK then, so let’s make the most out of it. Ik beperk me even tot de uitdaging op de arbeidsmarkt. Mijn habitat.

In 2022 zetten een aantal trends zich stevig door. Terwijl de wereldbevolking stijgt en Moeder Aarde uitgeput raakt, zoeken jongeren hun toevlucht tot een parallel digitaal universum (het metaversum). Steden hollen uit en de groeiende groep ouderen blijft verarmd en vereenzaamd achter. Alleen innovatie en technologie kunnen ons van de ondergang redden.

Ik geloof rotsvast in het potentieel van de nieuwe generatie jongvolwassenen. Ze zijn creatief, ondernemend, maatschappelijk betrokken, hechten belang aan purpose en hebben hun prioriteiten qua balans heel wat beter op een rijtje dan mijn generatie. Zij zijn de toekomst. En daar wil ik absoluut mijn steentje aan bijdragen.

We denken het allemaal, maar durven het niet luidop te zeggen. Want een werkgever die telewerk niet als optie aan zijn mensen aanbiedt, is plots politiek incorrect. Laat mij even verduidelijken waarom remote werken niet dé oplossing van de eeuw is.

Mogelijk at jij vanochtend een lowcarbgranola met bosbessen en skyr als ontbijt en dronk je daar een latte macchiato bij met haverdrink – of, als je een groenetheeliefhebber bent, een chai latte. Misschien stond er vanmiddag een avocadosalade op het menu, met quinoa en granaatappelpitten. Of lust jij wel een plantaardige burger? Amper twintig jaar geleden was dat allemaal zo goed als ondenkbaar geweest. Voeding is persoonlijk, het is vaak ook een familieverhaal, met recepten en gewoonten die van generatie op generatie worden doorgegeven. Maar in tradities gewortelde eetgewoonten veranderen toch ook in een razendsnel tempo.

Decennialang was de toenemende verstedelijking één van de meest bepalende demografische megatrends. Maar het lijkt er sterk op dat de COVID-pandemie die trend een halt toeroept, of toch minstens een andere richting uitstuurt.

Steeds meer mensen botsen op hun limieten. We denken dat we goed bezig zijn maar de knaldrang doet ons stagneren.

De 20ste eeuw was het tijdperk van massaproductie en -consumptie. En hoewel dit tijdperk de mensen veel rijkdom heeft gebracht, heeft het ook tot enorme problemen geleid, waaronder klimaatverandering en de vernietiging van natuurlijke ecosystemen. Vandaag zien we een mentaliteitsverandering. We hebben een unieke kans om duurzaamheid in nieuwe processen te verankeren en de juiste keuzes te maken voor bedrijf, planeet en consument. Transparantie wordt de nieuwe vereiste.

Een topondernemer is iemand die zijn zaakjes op orde heeft. Die is georganiseerd, werkt gestructureerd, beschikt over een hoog empathisch vermogen doch professioneel op de werkvloer, is heel open minded en blinkt vaak uit in creativiteit. Het is mijn definitie van een topondernemer. Maar daarom speelt die nog geen Champions League. Want diezelfde entrepreneur zal met een bescheiden team niet de noodzaak voelen om elke avond of tijdens de weekends achter de computer te kruipen. Die belt geen privé aangelegenheden af, geniet doorgaans van een goede nachtrust, en maakt voldoende tijd vrij voor zichzelf. En dat kan perfect als topondernemer in tweede klasse.

Een tiental jaar geleden volgde ik Handel op de middelbare school, een typische richting om het bedrijfsleven in te rollen. Als werknemer dan, want van een eigen business starten was op dat moment helemaal geen sprake. Je zou gaan werken in een boekhoudkantoor. En als je het goed kon uitleggen, was een salesfunctie in een kmo ook nog een optie.

Wie in België onderneemt, wordt nog al te vaak geconfronteerd met stereotypes en stigma’s. Het lijkt er bij momenten zelfs op dat enkel een afgeborstelde hooggeschoolde grijze muis het recht heeft om een succesvolle onderneming te leiden. En dus wordt het hoog tijd dat we alle vooroordelen die ik dagelijks hoor en zie doorbreken. Voor eens en voor altijd.

Er is schaarste op de arbeidsmarkt. Gevolg: employer branding en recruitment staan overal hoog op de agenda. En je ziet ze nu veelvuldig opduiken: de ‘all fun and happiness’-plaatjes. Wat mij betreft, is dat employer branding done wrong. Want je goed voelen in een job draait niet om fun. Het gaat over de beleving van waardevol te zijn.

Het is meteen niet wat wij in België gewoon zijn: dat iemand weet wat die waard is en dat letterlijk ook durft te benoemen. Toch is het essentieel als ondernemer, zeker als leidinggevende of CEO, om in jezelf te geloven. Want als jij dat al niet doet, hoe ga je dan anderen overtuigen om te kiezen voor jouw producten of diensten? Mensen kopen op vertrouwen. Valse bescheidenheid, onzekerheid of een imposter syndrome zijn dus uit den boze. Het is essentieel om te weten wie je bent, wat je talenten zijn en hoe deze in de verf te zetten. Maar hoe doe je dat?

Als we kijken naar hoe nieuwe technologie zijn plaats in ons leven verovert, is dat zelden een lineair succesverhaal. Eerder een hobbelig parcours dat doet denken aan een typische coming-of-age film. Eerst gaat het super en snel, dan vliegen de hindernissen ons om de oren, maar uiteindelijk kunnen we aan een volwassen tempo verder groeien en settelen.

Rome werd niet op één dag gebouwd. Het lijkt wel een spreekwoord dat werd uitgevonden om de transitie van start-up naar scale-up te beschrijven. Want denk zeker niet dat die opschaling er simpelweg komt door een aantal extra investeringen. Nee, het is een proces dat een jaar of zelfs langer kan duren.

Lopen er binnenkort mensachtige robots rond in onze magazijnen om pakjes uit de rekken te halen en op pallets te stapelen? Een aantal bedrijven, zoals recent ook Amazon, werken aan robots die bewust zijn ontworpen om eruit te zien en te functioneren als mensen. Een indrukwekkende innovatie qua machinebouw is het zeker, maar hun ontwikkeling roept een aantal belangrijke vragen op. Zijn humanoïde robots de toekomst, of hebben hun minder antropomorfe tegenhangers een groter potentieel om het magazijn veiliger en efficiënter te maken?

Technologie en media kunnen beangstigend zijn, want het gaat razendsnel. Gladde salesgoeroes prediken de ene na de andere revolutie, om vervolgens - sneller dan jij ‘crypto’ kan zeggen - hun eigen voorspellingen weer te laten varen. Hypecycli volgen elkaar sneller op dan TikTok-hits en de barones van de Metaverse kan ’s nachts zomaar koningin van de generatieve AI worden. CEO’s en magnaten jagen op de juiste woorden en lanceren trend na trend - Metaverse, Web3, Virtual Natives - om voorop te blijven. Maar welke waarheid en waarde schuilen er achter die flitsende façade? Is er echt vooruitgang? Willen we dat wel? En waarom voelt het allemaal zo griezelig en vluchtig?

Het idee dat het belangrijkste werkterrein van de leider de toekomst is, wordt vandaag nog in veel bestuurskamers omarmd. Dit beeld heeft echter enkele diepliggende veronderstellingen die in onze immer complexere wereld in vraag gesteld kunnen worden

De wijsheden die elke dag het verschil maken, zowel in mijn persoonlijke leven als in mijn professionele praktijk, leerde ik niet op de schoolbanken. Sommige lijken evident, tot je ze onderzoekt bij jezelf. Andere kunnen dan weer weerstand opwekken. Lees mee, met een open mind. Daar begint alles mee.

Het gaat hard met AI. Chatbots schrijven businessplannen, beeldgeneratoren creëren werelden die alle verbeelding tarten en de meest complexe processen worden aan de lopende band geautomatiseerd. Ondanks de valkuilen is het potentieel van artificiële intelligentie niet te negeren. Menig ondernemer zet dan ook AI-technologieën in om te groeien en te innoveren. Maar er is iets wat artificiële intelligentie ons niet leert.

(©Sixshooter)

Ik hou van dialoog. Ik heb zelf vaak ook een uitgesproken mening. Maar ik durf met de hand op het hart zeggen dat ik die ook vaak bijstuur. Op basis van andere meningen en inzichten. Daarom schrijf en post ik vaak ietwat scherpe uitgangspunten en zelfs boutades: om die dialoog op gang te brengen. For the sake of discussion only? Nee. Wel om mensen te stimuleren, hun blik te verruimen en dingen vanuit meerdere perspectieven te bekijken. We leven vandaag in een complexe wereld, met veel actoren, belangen en onderlinge verbanden. Het vormt allemaal één groot samenhangend weefsel, zoals een groot spinnenweb. Trek ergens aan het kleinste, fijnste draadje en heel het web trilt.

Veel mensen vergeten dat. Het hangt allemaal samen. We zitten allemaal samen in één bootje, ook al vinden we dat niet altijd even fijn en gezellig. En dat bootje wankelt momenteel, op veel vlakken.

Je repareert een zinkende boot niet door de ander er af te duwen, hoogstens blijf je iets langer drijven, maar zinken doe je toch. Net zoals je een complex probleem niet zal oplossen door eenzijdig aan jouw eigen draadje te trekken. Daarmee loop je het risico het hele web te ontrafelen.

Als het bootje vergaat of het web breekt, gaan we allemaal samen ten onder. Dat is iets wat ik zelf nooit uit het oog verlies. Ik probeer dus altijd een probleem ‘meerzijdig partijdig’ te benaderen. Vanuit het standpunt van àlle belanghebbenden, hoe tegenstrijdig die belangen soms ook zijn.

Waarom?

• Om mensen te stimuleren om het ook vanuit de ander zijn perspectief te zien.
• Om elkaar beter te begrijpen.
• Om zo voorzichtig een brug te creëren tussen eilanden waartussen het water nu soms wel heel erg diep is.

Neem de hele discussie over de lonen/indexatie waarbij werkgevers en werknemers lijnrecht tegenover elkaar staan:

• de werknemers staken voor hogere lonen. Wat ronduit onbetaalbaar wordt voor de werkgever, die daardoor zijn tarieven moet opdrijven. Hierdoor stijgt vervolgens de levensduurte, daalt de koopkracht nog verder én stijgt bovendien opnieuw de index;
• de werkgevers gaan voor kostenbesparing en lagere lonen, waardoor ze de koopkracht van hun eindklanten doen zakken en de vertrouwensrelatie met hun mensen schaden. Zodra betere tijden aanbreken, zijn die dus weg.

Alletwee doen ze daarmee hetzelfde: ze kieperen de ander overboord om er zelf korte termijn even (!) baat bij te hebben, maar op de lange termijn destabiliseren ze daardoor nog meer het schip.

We hebben oplossingen nodig die het oude denken overstijgen, want een nieuwe wereld staat keihard op onze deur te bonken met allerhande complexe uitdagingen. Terwijl wij maar blijven hangen in oude discussies. Die we dan vervolgens vormgeven in strijd. Strijd onder elkaar, tussen die belangengroepen vanuit het principe ‘The winner takes it all’.

Wie de grootste macht en invloed heeft, wint.

Wie de populairste is, wint.

Wie het meeste geld heeft, wint.

Wie het hardst roept, wint.

Wie de meest overtuigende argumenten heeft, wint.

In een strijd waarbij er dus altijd een verliezer is. Die zijn belangen genegeerd ziet en in de kou blijft staan. En zo groeit de frustratie en de polarisatie. En wint de wij-zij dynamiek. En daarmee verliezen we allemaal. Polarisatie berooft ons van het vermogen om te willen begrijpen. Het is sluipend gif dat ons allemaal ziek maakt. Ook de zogezegde ‘winnaars’.

Ik hoop door mijn visie en mening te delen en er een ‘meerzijdig partijdig’ licht op te schijnen, voorzichtig een zaadje te planten voor een nieuwe cultuur: waarin we geen oplossingen zoeken ten koste van elkaar maar mét elkaar. Het is een vaardigheid die we compleet verloren zijn, zo lijkt het wel. Omdat ze al te vaak en compleet onterecht als ‘naïef’ wordt weggezet. Maar dat klopt niet. Het is eigenlijk gewoon rationele logica. Om het gat in de boot te dichten, moet je met twee zijn.

En zo kom ik bij de andere reden waarom ik mijn mening vaak deel. Mensen voelen zich machteloos. Speelbal van allerlei entiteiten (media, politiek, economische grote spelers,…) waar ze geen vat op hebben, maar waar ze wel dagelijks de impact van moeten ondervinden. Dat zorgt voor frustratie, gelatenheid en zelfs woede.

Maar we vergeten iets: die politieke partijen, die bedrijven en directiecomités, die vakbonden en andere belanggroepen…die hebben slechts bestaansrecht dankzij ONS. WIJ kiezen hen. WIJ gaan voor hen werken en WIJ consumeren hun media.

Dus hebben wij wél impact. Niet altijd onmiddellijk voelbaar, en daar zit de angel. We zijn gewend om onmiddellijk effect te zien van een actie of beslissing die we nemen. En helaas, in dit geval werkt het zo niet. Dus halen we onze schouders op en blijven verder ruzie maken en vinger wijzen, want daar krijg je wel onmiddellijk effect van: je bent even je frustratie kwijt.

Ik heb geen pasklare oplossingen (dat wordt me al eens onder de neus gewreven in zo’n discussies, wat ik ook begrijp).

Mijn enige oplossing is: laat ons stoppen met die strijd. Niet om kumbayaa-gewijs allemaal beste vriendjes te worden. Tegengestelde belangen zullen er altijd zijn. Er zal altijd een spanningsveld zijn tussen bepaalde actoren. Sprookjes bestaan niet. Maar laat ons alstublieft ook niet afglijden naar horrorverhalen, met enkel bloed en pitchforks. Dat is een te simplistische manier om een probleem te benaderen in een wereld die ondertussen té verweven en té complex is. We can do better.

Laat ons echter meer ons best doen om elkaar te begrijpen. Om te beseffen dat we met die eeuwige strijd ons gezamenlijke web kapot maken. Dat we elkaar hard nodig hebben.

En dat als wij meer een constructief front vormen, die grote onbereikbare spelers op een gegeven moment wel zullen moeten volgen.  We zijn niet zo onmachtig als we denken. We zijn wel verdeeld. En net daardoor zijn we onmachtig.

Is dat naïef? Misschien. Ik vind het ook gewoon rationeel gezond verstand. Want ik zie eerlijk gezegd geen alternatief. Dus ik blijf mijn kijk en mening delen. En ik hoop dat ik er toch een paar mensen hun perspectief mee kan verruimen. En wie weet daardoor zelfs de hand naar elkaar uitreiken.

Ineens is hybride werken blijkbaar de Heilige Graal voor wat basically gewoon goed people management hoort te zijn. Plots gaat het over waarde en de medewerker in hun waarde laten. Euh ja, uiteraard, waren we het daar 10 jaar geleden - toen niemand al gehoord had van hybride werken - ook al niet over eens?

Je bent een brand marketeer. Jouw merk moet dus het juiste doelpubliek bereiken. Maar wat als je je publiek nergens kan vinden? Je prospects kijken geen televisie, zitten niet op Facebook en hebben niks met gedrukte letters. Tijden veranderen en je doelpubliek ook. Dan kan je als brand marketeers best ook bijsturen. Dus: hoe ga je je potentiële klanten herontdekken en opnieuw met hen connecteren? Volgens mij met Web3 en het metaverse; jouw go-to tools om een customer journey te ontwikkelen die exact leidt naar waar jouw doelpubliek zit.

Als het leven een meter is, hoeveel centimeter besteed je dan aan wat jou energie geeft? Hoeveel ruimte is er over voor jezelf en je intieme kring, je “wij”? Graag neem ik je mee in mijn ik-, wij- en zij-methode, waarmee ik mezelf heb kunnen ‘herstarten’.

Er is weinig reden tot optimisme over het huidig ondernemersklimaat. De wereld zucht onder de gevolgen van de klimaatverandering, het oosten van Europa staat in brand door een hete oorlog en terwijl er gigantische uitdagingen zijn op het vlak van energietransitie en hernieuwbare productie, doemt het spook van economische stagflatie op. Barre tijden voor business angels? Think again: angels zijn taai, flexibel en ruiken kansen in deze snel veranderende wereld.

Liefde gaat door de maag, ook voor een merk. Als bedrijven mensen werkelijk willen bereiken, moeten ze vandaag inzetten op het hoofd-, hart- en maagaandeel. De ‘consumens’ snakt in een gedigitaliseerde wereld namelijk meer dan ooit naar voeding, voor lichaam én geest.

Ondernemen in een klein land met een open economie vergt een internationale aanpak - en dat geldt vast en zeker ook voor starters en groeiers. Een netwerk dat jonge ondernemingen steunt en financiert, moet vandaag vanaf dag één dus mee verder kijken dan de regio.

Het coronavirus heeft ons halsoverkop een nieuwe wereld in geduwd. Bedrijven vroegen hun werknemers om thuis te werken, en wat jarenlang vooral een gedachtenexperiment bleef is nu wereldwijde dagelijkse realiteit. Softwaretools die amper iemand kende, met namen als Zoom en Teams, zijn de supersterren van deze tijd.