Met zijn Haussmanniaanse architectuur, hellende daken en bruisende boulevards lijkt Parijs misschien geen voor de hand liggende kandidaat waar groene ruimtes kunnen gedijen Nochtans loert er een serieuze uitdaging aan de horizon: volgens recent onderzoek kan de stad tegen 2050 zomertemperaturen tot wel 50°C bereiken.
De Franse hoofdstad biedt opvallend weinig ruimte voor natuur. Met slechts 1.883 hectare publiek toegankelijke groene ruimte, minder dan 9 m² per inwoner, hinkt Parijs ver achterop bij steden als Wenen, Rome en Londen (de Wereldgezondheidsorganisatie raadt 50 m² aan). Toch banen planten zich een weg door het beton, en daarmee ontstaan ideeën met bijna revolutionair potentieel.
Nature Urbaine
Met een oppervlakte van 14.000 m² ligt Nature Urbaine, of NU-Paris, bovenop een paviljoen in het expocentrum Porte de Versailles. Het is de grootste stedelijke rooftopboerderij van Europa. Groenten en fruit worden er geteeld via hydroponics en aeroponics: kokosvezel houdt water en voedingsstoffen vast, terwijl witte, gootachtige structuren frisse lucht benutten zodat planten zonder aarde kunnen groeien.
Weet u nog, de droom die u ooit had?
Wij geven uw plannen mee vorm. Van begin tot wat nog komen moet. Uw private banker is meer dan uw vertrouwenspersoon.
De wortels worden continu beneveld met een voedingsoplossing, waardoor de groeiomstandigheden zeer precies gecontroleerd kunnen worden. Het systeem is quasi gesloten en recyclet bijna 90 procent van het water. Elk seizoen wordt er zes tot acht ton geoogst.
“We willen een divers aanbod bieden dat aansluit bij de culinaire behoeften van onze klanten.”
Aardbeien zijn er dominant. “We hebben 20.000 plantjes gezet,” zegt Flore Canonge, tuinier en hoofd educatie bij NU-Paris. Daarnaast vind je er tomaten, aubergines, chilipepers en Armeense komkommers. Tot die klanten behoren lokale hotspots zoals Le Perchoir en prestigieuze hotels zoals Le Meurice.
De producten worden meestal te voet, per cargofiets of met het openbaar vervoer geleverd. Overschotten worden opgehaald door Re-Belle, een organisatie die mensen helpt opnieuw aan het werk te gaan en de oogst verwerkt tot confituur en chutney. “Wat overblijft, wordt gecomposteerd en draagt bij aan de circulaire cyclus die we nastreven,” zegt Canonge.
Is dit dé oplossing voor voedselonzekerheid? “We zien het niet als een op zichzelf staande oplossing, maar als een krachtig middel om stadsbewoners opnieuw te verbinden met de oorsprong van hun voedsel,” zegt ze. Zowel bedrijven als middelbare scholieren komen hier leren hoe je alles kweekt, van radijs tot courgette.
Faculteit Farmacie
Een groene oase in het hart van Parijs? Deze botanische tuin behoort tot de Faculteit Farmacie van Université Paris Cité, met uitzicht op de ingang van het Musée Zadkine in het 6e arrondissement.
Opgericht in 1882, dient deze plek vooral voor onderwijs en onderzoek. “Studenten verzamelen planten om ze te identificeren. Soms vraagt het farmacognosielabo stalen voor extractie en analyse,” zegt Florence Chapeland-Leclerc, professor botanica en mycologie.
Hier wordt natuur niet bewonderd om haar schoonheid. “De meeste huidige medicijnen komen voort uit planten of schimmels. We bestuderen hun moleculen, vooral voor de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen.”
De uitdaging ligt in het vinden van een evenwicht tussen respect voor traditionele kennis en duurzame praktijken, en het zoeken naar potentieel nuttige stoffen. De site is niet altijd open, maar er worden regelmatig gratis rondleidingen georganiseerd.
“Van de naar schatting 400.000 plantensoorten is slechts een fractie onderzocht. Er bestaat nog een enorme onbekende biodiversiteit.”
Pepins production
Tussen een goederenspoorlijn, de drukke Boulevard Périphérique en de Seine ligt Bercy-Charenton, een vergeten stuk stad met een industrieel karakter. Er zijn plannen voor een nieuw ecoquartier met 45 procent groen. Intussen wordt het braakliggende terrein langs de oude Petite Ceinture-spoorlijn tijdelijk benut.
Onder de imposante Duo Towers van Jean Nouvel groeien koolsoorten, verbascum en passiebloemen. Dit project maakt deel uit van Bercy Beaucoup en is een nieuwe locatie van Pepins production, een collectief dat buurtkwekerijen runt.
“Het idee was om een gemeenschap rond stadslandbouw te creëren en te tonen dat iedereen planten kan kweken,” zegt projectmanager Eloise Bloit. Met stijgende voedselprijzen biedt dit een alternatief. “Fruit en groenten zijn duur geworden. Hoe kunnen we ze goedkoper produceren zonder in te boeten op kwaliteit?”
Naast Bercy zijn er locaties zoals een tuin achter een stenen muur bij de begraafplaats van Belleville of serres in een appartementsgebouw in het 11e arrondissement. De kwekerijen hebben ook een sociale functie: ze helpen mensen opnieuw integreren op de arbeidsmarkt. “We houden van diversiteit, zowel bij mensen als planten.”
De productie, voornamelijk medicinale kruiden, eetbare planten en wilde flora uit de regio Parijs, gebeurt biologisch met gerecycleerde materialen en turfvrije compost.
Merci Raymond
“Parijs is een van de dichtstbevolkte steden ter wereld. De enige manier om daarmee om te gaan, zeker in tijden van klimaatopwarming, is ruimte creëren voor groen,” zegt Hugo Meunier, oprichter van Merci Raymond.
Wat begon met het vergroenen van kantoren en bistro's met kamerplanten, groeide uit tot projecten zoals buurttuinen en stadsvernieuwing in La Défense. “We werken in straten, binnenplaatsen en vooral op daken.”
Eetbare tuinen, zoals bij het Hotel des Grands Boulevards, zijn bijzonder populair. De kruiden belanden in gerechten van chef Giovanni Passerini, terwijl ze tegelijk bijen en vlinders aantrekken.
“In plaats van lege ruimtes te vermijden, moeten mensen ze heroveren, er tuinen aanleggen en er bijvoorbeeld verjaardagsfeestjes organiseren.”
Roofscapes
“Elk jaar schuift het warme klimaat verder weg van de evenaar, maar steden blijven waar ze zijn. Ze krijgen dus te maken met temperaturen waarvoor ze niet ontworpen zijn,” zegt architect Olivier Faber.
De iconische zinken daken van Parijs kunnen in de zomer meer dan 80°C bereiken en versterken het hitte-eilandeffect. Samen met Eytan Levi en Tim Cousin ontwikkelde hij een oplossing via hun studio Roofscapes.
In plaats van daken te vervangen, ontwierpen ze een modulaire, omkeerbare structuur die daken omhult met tuinen. Het project kreeg groen licht van de stad Parijs en won meerdere prijzen.
Een eerste proefproject van 100 m² loopt bij de Académie du Climat. Een licht houten platform wordt op het dak geplaatst zonder de structuur te beschadigen. “Zo behouden we het traditionele vakmanschap van zinkwerkers en creëren we tegelijk een plek waar mens en natuur kunnen samenleven. We moeten opnieuw ruimte geven aan niet-menselijke levensvormen en begrijpen hoe zij leven.”
Volgens Faber zullen groene steden ons niet redden van de klimaatcrisis als we niet anders leren denken. De natuur is geen luxe-toevoeging aan de stad — ze is de voorwaarde voor haar overleving.
